Odpoczynek w świetle prawa

Jednym z przywilejów pracowniczych gwarantowanych przez polskiego ustawodawcę jest odpoczynek, a pracownik nie może się ich zrzec.

Odpoczynek powinien zostać udzielony w naturze i nie może zostać wymieniony na gratyfikację pieniężną. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, w sentencji wyroku Sądu Najwyższego z marca 2011 roku znaleźć można zapis o tym, że „pracownik nie może skutecznie zrzec się prawa do odpoczynku zagwarantowanego w art. 132 § 1 i art. 133 § 1 kp. Zachodzi bowiem bliska analogia między prawem odpoczynku a prawem do urlopu, którego pracownik nie może się zrzec (art. 152 § 2 kp). Obie instytucje służą ochronie zdrowia pracownika i jego bezpieczeństwa”.

a24Zgodnie z polskim prawodawstwem pracodawca ma obowiązek zapewnić każdemu pracownikowi co najmniej 11-godzinny, nieprzerwany odpoczynek w ciągu doby, co ogranicza wymiar pracy w nadgodzinach w danym dniu. Inne zasady mają zastosowanie w przypadku równoważnego systemu czasu pracy, ale tylko wtedy, gdy dopuszczalnym jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy.

Wyjątek od reguły nakazującej zapewnienie 11 godzin odpoczynku dobowego dotyczy:

  • pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy,
  • przypadków wystąpienia konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska, usunięcia awarii.

W przypadku niektórych grup zawodowych (np. kierowców) ustawa dopuszcza stosowanie krótszego dobowego odpoczynki, jednak wskazuje przy tym bardzo szczegółowe zasady korzystania z takiej możliwości.